واکسن گربه چیست و برنامه کامل آن چگونه است؟

واکسن گربه کی و چطور تزریق می‌شود؟

گربه‌ها باید طبق یک برنامه زمان‌بندی‌شده از سن ۴۵ روزگی واکسینه شوند: دوز اول بایوفل PCH در ۴۵ روزگی، دوز دوم ۳ هفته بعد (فاصله ۲۱ تا ۳۱ روز)، و دوز سوم و پایانی (همراه با واکسن هاری) ۳ هفته پس از دوز دوم تزریق می‌شود. پس از تکمیل سری اولیه، تمام واکسن‌ها هر سال تکرار می‌شوند. بی‌حالی خفیف و کاهش اشتها تا ۲۴ تا ۴۸ ساعت پس از تزریق طبیعی است، اما تورم صورت، تنگی نفس یا استفراغ مکرر ظرف ۳۰ تا ۶۰ دقیقه پس از واکسن نشانه واکنش حساسیتی جدی است و نیاز به مراجعه فوری دارد.

نکات کلیدی

• واکسن‌های اصلی (Core) برای همه گربه‌ها الزامی‌اند؛ واکسن‌های غیراصلی بسته به سبک زندگی (گربه خانگی یا آزاد) تعیین می‌شوند.
• برنامه واکسیناسیون بچه‌گربه از ۴۵ روزگی شروع می‌شود و با دو نوبت بعدی، هرکدام ۳ هفته (۲۱ تا ۳۱ روز) پس از نوبت قبلی، تکمیل می‌شود.
• واکسن هاری همراه با دوز سوم (پایانی) تزریق می‌شود.
• بی‌حالی و درد خفیف محل تزریق تا ۲۴ تا ۴۸ ساعت طبیعی است.
• واکنش حساسیتی شدید معمولاً ظرف ۳۰ تا ۶۰ دقیقه اول رخ می‌دهد و یک اورژانس واقعی است.
• پس از تکمیل سری اولیه، تمام واکسن‌ها هر سال تکرار می‌شوند؛ فاصله‌انداختن یا حذف یادآور سالانه، ایمنی گربه را به‌طور جدی کاهش می‌دهد.

برنامه کامل واکسیناسیون گربه

این جدول، پروتکل رایج کلینیک آوانو است و همان چیزی است که هنگام مراجعه تجربه می‌کنید. دانلود جدول بالا به صورت اینفوگرافی:

پروتکل استاندارد بین‌المللی (WSAVA) چه فرقی دارد؟

پروتکل رایج آوانو همینی است که در جدول بالا آمد. در کنار آن، پروتکل استاندارد بین‌المللی (WSAVA) هم گزینه‌ی معتبر دیگری است که برخی کلینیک‌ها، به‌خصوص در کشورهایی با برندهای واکسن متفاوت، از آن استفاده می‌کنند:

بایوفل PCH که در کلینیک آوانو استفاده می‌شود، همان واکسن چندگانه‌ای است که در منابع بین‌المللی با نام FVRCP شناخته می‌شود؛ فقط نام برند و ترتیب حروف اختصاری متفاوت است، نه ترکیب یا اثر واکسن. هر دو پروتکل از نظر علمی معتبرند؛ تفاوت اصلی به رویه بالینی رایج در هر منطقه و نوع واکسن‌های در دسترس برمی‌گردد، نه اختلاف‌نظر علمی. دامپزشک شما، با توجه به نژاد، وضعیت سلامت و شرایط محیطی گربه، تصمیم می‌گیرد کدام رویه برای گربه شما مناسب‌تر است.

دانلود پروتکل استاندارد بین‌المللی به صورت اینفوگرافی:

واکسن‌های اصلی (Core) در مقابل غیراصلی (Non-core)

واکسن‌های اصلی برای همه گربه‌ها، صرف‌نظر از سبک زندگی، توصیه می‌شوند چون در برابر بیماری‌های شایع و خطرناکی محافظت می‌کنند که می‌توانند کشنده باشند. واکسن چندگانه بایوفل PCH که در کلینیک آوانو تزریق می‌شود، هر سه بیماری زیر را پوشش می‌دهد:

• پان‌لکوپنی گربه‌سانان (Feline Panleukopenia): بیماری ویروسی بسیار مسری با آسیب شدید گوارشی و سیستم ایمنی است که به‌ویژه در بچه‌گربه‌ها خطرناک است.
• هرپس‌ویروس گربه‌سانان (Rhinotracheitis): عامل اصلی عفونت‌های تنفسی فوقانی مزمن و راجعه در گربه است.
• کالیسی‌ویروس گربه‌سانان: یکی دیگر از عوامل شایع عفونت تنفسی و زخم دهانی است.
• هاری: بیماری ویروسی کشنده است که قابل انتقال به انسان است و در بسیاری از مناطق تزریق آن الزام قانونی دارد.

واکسن‌های غیراصلی بسته به سبک زندگی گربه (دسترسی به بیرون از خانه، تماس با گربه‌های دیگر و…) توسط دامپزشک توصیه می‌شوند:

• لوسمی گربه‌سانان (FeLV): به‌ویژه برای گربه‌هایی توصیه می‌شود که به بیرون از خانه دسترسی دارند یا با گربه‌های ناشناس در تماسند.
• کلامیدیا گربه‌سانان: در محیط‌هایی با تراکم بالای گربه (مثل پانسیون یا پرورشگاه) توصیه می‌شود.

بعد از واکسن گربه چیکار کنیم؟ (مراقبت خانگی)

اکثر گربه‌ها بعد از واکسن واکنش خفیفی نشان می‌دهند که کاملاً طبیعی است و نشانه فعال‌شدن سیستم ایمنی بدنشان است:

• بی‌حالی و کاهش انرژی تا ۲۴ تا ۴۸ ساعت: اجازه دهید گربه در یک محیط آرام استراحت کند و از بازی یا استرس اضافی در این بازه خودداری کنید.
• کاهش خفیف اشتها: معمولاً طبیعی است؛ غذای معمول را در دسترس بگذارید اما اصرار به خوردن آن نکنید. اگر بیش از ۴۸ ساعت طول کشید یا گربه اصلاً آب نمی‌خورد، تماس با کلینیک ضروری است.
• تورم یا حساسیت خفیف محل تزریق: یک توده کوچک و نرم زیر پوست تا چند روز طبیعی است؛ اگر بزرگ شد، داغ یا دردناک شد، یا بیش از ۲ تا ۳ هفته باقی ماند، حتماً باید بررسی شود.
• تب خفیف: بدن گرم و بی‌حالی خفیف طبیعی است؛ اگر لرز، نفس ‌نفس ‌زدن شدید، یا عدم بهبود پس از ۴۸ ساعت دیدید، گربه شما نیاز به معاینه دارد.

در این بازه، آب تازه همیشه در دسترس گربه باشد و از تغییر محیط یا معرفی گربه یا حیوان جدید در همان روز خودداری کنید.

چه زمانی عوارض واکسن خطرناک است؟

بدن هر گربه ممکن است در واکنش به واکسن‌ها متفاوت باشد، و در موارد نادر یک واکنش حساسیتی شدید (آنافیلاکسی) رخ می‌دهد. تشخیص زودهنگام این حالت از یک بی‌حالی ساده اهمیت حیاتی دارد، چون شروع علائم اورژانسی معمولاً بسیار سریع‌تر از عوارض خفیف است:

• تورم ناگهانی صورت، پوزه یا اطراف چشم
• خارش شدید یا قرمزی پوست در سراسر بدن
• استفراغ یا اسهال مکرر (بیش از دو بار در طول یک ساعت)
• تنگی نفس، سرفه شدید یا تلاش برای نفس‌کشیدن
• ضعف شدید، لرزش، یا از‌حال‌رفتن

این علائم معمولاً ظرف ۳۰ تا ۶۰ دقیقه اول پس از تزریق ظاهر می‌شوند، به همین دلیل بسیاری از کلینیک‌ها توصیه می‌کنند بعد از واکسن حدود نیم ساعت در محیط کلینیک بمانید. اگر هرکدام از این علائم را دیدید، این یک اورژانس واقعی است و باید بلافاصله با دامپزشک تماس بگیرید. می‌توانید از طریق دکمه زیر با تیم دامپزشکی ما هماهنگ کنید.

اشتباهات رایج صاحبان گربه درباره واکسن

• تصور اینکه گربه خانگی نیازی به واکسن ندارد. حتی گربه‌ای که هرگز از خانه بیرون نمی‌رود، در برابر بیماری‌هایی مثل پان‌لکوپنی که می‌تواند با لباس یا کفش صاحبش هم منتقل شود، بی‌دفاع است.
• قطع واکسیناسیون بعد از سال اول. برخی صاحبان فکر می‌کنند وقتی گربه یک‌بار کامل واکسینه شد، دیگر نیازی به یادآور نیست؛ در حالی که ایمنی با گذشت زمان کاهش می‌یابد.
• نگرانی بیش‌ازحد از عوارض خفیف طبیعی. بی‌حالی یک‌روزه به معنای مشکل جدی نیست؛ اما نادیده‌گرفتن علائم واقعی اورژانسی هم اشتباه رایج دیگری است.
• واکسینه‌کردن گربه بیمار یا تحت استرس شدید. واکسن باید در گربه‌ای که سالم است تزریق شود؛ دامپزشک قبل از تزریق واکسن باید گربه را معاینه کند.

اگر برنامه واکسن گربه‌تان را با یک قرص ضدانگل سه‌ماهه و یک معاینه عمومی همزمان کنید، هم رفت‌وآمد کمتری خواهید داشت و هم سلامت گربه‌تان از چند جهت هم‌زمان پایش می‌شود.

سوالات متداول

جمع‌بندی

واکسیناسیون یکی از موثرترین راه‌های محافظت از گربه در برابر بیماری‌های خطرناک و گاه کشنده است، حتی برای گربه‌های کاملاً خانگی. برنامه استاندارد از ۴۵ روزگی شروع می‌شود، با دو نوبت بعدی هرکدام ۳ هفته پس از نوبت قبلی (شامل واکسن هاری در دوز پایانی)، و با یادآور سالانه در طول عمر گربه ادامه می‌یابد. بی‌حالی و کاهش اشتهای خفیف تا ۴۸ ساعت پس از تزریق طبیعی است، اما تورم صورت، تنگی نفس یا استفراغ مکرر در ساعت اول پس از واکسن نشانه اورژانس واقعی است و نیاز به مراجعه فوری دارد. رعایت دقیق زمان‌بندی نوبت‌ها، مهم‌ترین کاری است که صاحب گربه می‌تواند برای ایمنی بلندمدت حیوان خانگی خود انجام دهد.

منابع